Supreme Court chuan Mizo Chief Council-in Sawrkar Laipui zangnadawmna cheng vbc. 500 pe tura phuta, petition an thehluh chu a hnawlsak.
Advocate on Record Supreme Court JC Lalnunsanga tarlan danin, nimin (13.3.2026) khan Supreme Court chuan Mizo Chief Council-te’n, Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights) Act, 1954 hnuaiah Lushai Hills(Mizoram) Mizo lalte ram chu zangnadawmna mumal pe loa laksak an ni, tia writ petition an thehluh chu a hnawlsak. Khang hunlai khan Mizo khawtlang hi lal rorelna hnuaia awm a ni a, lalte hian “ram” neiin an awp ṭhin a ni. Khawtlang mipuite hnenah lo neihna tur ram an sem ṭhin a, thlai thar, a tlangpuiin buh aṭangin chhiah “Fathang” an la ṭhin. British awp lai pawhin lal rorelna hi kalpui chhunzawm a ni. India-in zalenna a hmuh hnuah he bial hi Assam hnuaiah a lo awm a, sorkar chuan Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights) Act, 1954 siamin, he dan hmang hian sorkar chuan lalte thuneihna, ram leh rorelna chu a laksak ta a ni. Kum 1955 khan sorkar chuan lalte hnenah hian zangnadawmna Rs 14,78,980 an pe.
The Mizo Chiefs Council-te chuan Supreme Court-ah Sawrkar Laipui chu kum 2014 khan an khing. He thubuaiah hian Mizo lalte chuan an chanvo neih thin pek let emaw, zangnadawmna pek an dil a ni. He thubuai Mizo Chief Council Mizoram Thr. President Shri L. Chinzah v. Union of India & Ors., WP(C) 22/2014 hi hun rei tawh tak Supreme Court hian a ngaihtuah tawh.
The Mizo Chiefs Council, Lal 309 awmnate chuan Assam Legislative Assembly-a, The Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights)Act, 1954 siam anih hnua an chanvo leh dinhmun tha an hlauh tak avangin court-ah an zual ko a ni. An thuneihna leh an ramte chu laksak an nih avangin Mizo lalte hi ram nei mumal lo in an awm a, Mizo lalte hian tun hmaa an dinhmun pek let an nih dawn loh chuan cheng vbc. 500 zangnadawmna pe turin court-ah hian an dil a ni.
Mizoram Sawrkar chuan Mizo Chiefs (Lal) te thilphut chu tawm puiin Supreme Court-ah affidavit an thehluhsak a amaherawhchu, zangnadawmna pe tura an phut hi a tam tham avangin khatih hunlaia Mizoram Sawrkar, Indian National Congress (INC) Lalthanhawla kaihhruai sawrkar chuan zangnadawmna chu Sawrkar Laipui pek tur zawk a ni tiin Supreme Court-ah hian an tang a ni.
He thubuai, WP(C) 22/2014 hi August 31, 2025 khan hearing hnuhnung ber neih a ni. He thubuai hi Supreme Court Judge, Justice JB Pardiwala leh Justice Mahadevan te’n an ngaihtuah. Hemi ni hian arguments (inhnialna) te neih zawh a ni. Supreme Court chuan ukilte chu written submissions (thubuai neih te, dan leh dun inghahna te leh finfiahna etc. inziahna) karh nih chhung a pe turin a tih hnuah nimin khan thutlukna hi a siam ta chauh a ni.
Lalte hian zangnadawmna an pek kha Fathang man chauh a ni a, ram man a tel lo tiin an ṭang. Tin, Mizo lalte hi India rama rin luh an nih hnua hmanlai princely state lalte hamṭhatna leh privy purse pek an nih ang bawka pek ve tur an ni tiin an phut bawk. Nimahsela, Justice J. B. Pardiwala leh Justice R. Mahadevan-te awmna bench chuan he an ngenna hi an hnawlsak. Court chuan princely ruler-te hnena privy purse leh hamṭhatna an pek te chu constitution hman hmaa sorkar nena inremna hranpa an lo siam tawh sa anga pek an ni a, pawl dangte’n dan hmanga an chanvo anga an phut ve theih a ni lo tih a tarlang.
Court chuan lalte thuneihna tih bo a nih aṭanga kum sawmruk deuhthaw hnua petition thehluh a ni chu a pawm theih a ni em tih ngaihtuah tel bawk a. Court chuan high court-ahte kalin sawrkar lam te hian beiseina an pek thin avangin ngaihhnathiamna pein he thubuai hi ngaihtuah phal mah se, a tawpah chuan lalte hian ram chu dan ang taka an ta (legal ownership) a ni tih an finfiah zawh loh thu an sawi. Finfiahna an thehluh te, chumi zinga mithiamte thuziak leh chanchin ziah dante chuan lalte chu ram neitu pumhlum an ni tih a nemnghet zo lo a ni. Chuvang chuan, Supreme Court chuan India Constitution hnuaia lalte ro/ram neih theihna dikna chanvo (property rights) chu bawhchhiat a ni lo a, an fundamental right laksakna a awm lo tiin thutlukna a siam a, an petition thehluh hi a hnawlsak ta ni