Major Babie Lalduhsangi chuan MNF Treasurer Lalruatkima hnenah lehkha a thawn a, a thawn chhan chu MNF Treasurer-in November 12, 2026 a press conference a neih \uma a thusawite vang a ni.
BABIE-I LEHKHA THAWN :
1.Ka interview kha uluk leh neutral takin, party feeling dah tha a, in ennawn leh chuan; kan ram hruaitu zahawm tak tak te, political party tih mualphona emaw, fakna emaw a awmlohzia in hria ang. Political party pakhat nen min puh zawmna te leh party pakhata ka pa nihna avanga party pakhat zawk do tlat anga min puhnate hi a thu dik lo a ni.
2.Ka interview pawh en leh ngaithla chiang miah loa mi thenkhat; party ruihchilh avanga mahni chhia leh tha hriatna pawh hmang thei tawh lo te; information dik tak hre ziktluak si lo te; mi zawng zawng tana thil hriat tul lem lo, lo hriat ve vek tum zel mi te; social media-a dawt leh na tak taka political party lian te, keimah min beitute hi tawp tawh turin ka ngen hmasa che u. Thudik ziktluak lo thehdarha mi tam takin inhnial nan leh nasa taka Party mal tihmualpho nana inlo hman phah ta hi a pawi ka ti hle a ni.
3.AR-te an chhuah theihna tura sawrkar hmasaten theihtawpa hma an lo lak tawhnate (Zokhawsanga AR insawn theih nana hna tam zawk thawktu an nihna te) ka zah hle a, an sawrkar hmasa zawkah AR hi chhuak hman lo mah se, Mizo mipuiin an hmalak tawhna te hi an hre reng tawh tho ang. Chutih rualin, tun sawrkar pawhin nasa tak leh chak tak leh hmuh theiha hma an la chho mek hi a lawmawm ka ti hle.
4.Thu dik lo, ka sawi pawh ni lo, ka sawi anga nasa taka theh darh a awm a, chungte chu ka sawi fiah nawn leh duh. Ram pass 60 leh Lammuala LSC te chu State Govt. issue vek an ni ka ti lo a, MNF-in an insem vek tih pawh ka sawi lo. Party pakhat tanrualpuia party dang bei tura ruahman tih hi dawt a ni. Khatih laia CM kha theihtawpa hma min lakpui tura ka sawm hmasak ber a ni. NGOs thenkhat hming lam ten min ngaihsak lo a ti, an tih hi thudik lo bawk a ni, pawl hming lam rik ka nei lo. Sawrkar kalta khan Ram Pass nei te an cancel dawn lo/tum lo tih sawina ka neilo.
5.Ex-CM ngeiin mimal kuta a luh loh tur thu te, an chinfel tur thu ka bula a sawite chu chiang takin ka sawi lang. Chutiang bawkin Pu Duhawma, khatih hunlaia MLA chu list ka pe a, a hnuah campaign naah a sawi chhuah tak kha tih kha chiang takin ka sawi tel leh. Ex-CM leh tuna CM ni mek fakna leh demna thu ka sawi lo.
6.MOU chungchang hrelo minti hi thudik lo a ni. Pathian zarah kum naupang tein hna pawimawh tak takte ka chelh ve tawh thin. AR a ka awm lai khan ka permanent appointment bakah hna dang hrang hrang ka chelh kawp tel a chung zinga pakhat chu OIC Estate, (MHA tana Mizoram chhung a AR ram/land enkawltu) ka ni. Draft MOA Dt.17 Dec2019 ah State Govt. atangin kan dawng a, hemi behchhan hian AR HQ,Shillong lamah presentation pe turin ka kal tawh a. Dt.16 Oct 2020 ah letter no …./shifting/MOU/2020/… ah AR kan insawn mai theih loh thu leh kan muanchang chhan keimah ngeiin ziakin HQ DGAR-ah ka thawn . Heng a chhan ka sawi eng emaw zat zinga ka sawi thenkhat tlangpui chu: 2020 ah AR ram chhuahsan tura tihte hi hmun 4 ah a awm. Lammual area bik hi hmun pakhat zinga mi a ni. Heng hmun 4-a pass nei zawng zawng belhkhawm hi mi 109 an ni. Zokhawsang (AR insawnna tur Mizoram Sawrkarin a pek tawh) ah pass nei mi 9 an awm. Heng pass-te hi cancel vek an nih hma chu insawn a him loh tur thu ka sawiin ka ziak.
7.Mizoram Govt. ah ram nei list en theihin awm mahse, Oic Estate ka nih anga ram pass nasa taka ka zirchian /hai kual te hi Assam Rifles document kawlte an ni (a then chu 1890 atanga document te an ni tawh hlawm). AR record neihte hi Revenue record neih nen a in anlohna a awm maithei a, AR lam chuan kan record neih anga chingfel turin hma kan la ani. AR ram chhunga ram pass nei hrim hrimte hi ‘Land Pass Neitu/Land Pass Holder’ kan ti vek. State Govt. in pass nei list-te hi siam mah se, thiltithei leh fing tak tak ten pass dangte insiam chawpin a hnuah Sawrkar nasa takin an tihbuai leh fo thin a, curt-ah pawh hnehna an chan thin avangin, inven nana list hran hi nei thin kan ni. Hemi tichiang tur hian: a. Kum 2020 thlenga Mizoram chhungah AR Ram buai leh compensation case kal lai 34 a awm.
Heng case zinga langsar deuh chu ram hmun pakhat (acre 51-a zau) a pass lo nei zat danglam dan chu: kum 1987 ah mi 17, kum 1994 ah mi 119, kum 2016 ah mi 240, a vaia compensation pek tawh zat chu Rs.51,55,37,622 a ni. Heng pawisate sem a nih hnuah pawh he ram bikah hian ram pass dang hmanga compensation duh vanga court-a kal hi kum 2020-ah mi 480 an awm hman tawh. (He case-ah hian State Sawrkar list-a tel si lo, dik lo taka pass neite pawhin huai takin sawrkar an khing ngam a, nuai 100 tam tak an dawn phah tawh). Pass nei an pun nasat tak zel avangin March 25 2019 ah Central lam atanga chhui chian dilna ka thawn nghe nghe.He case ang hi AR ram chhuahsan tur kan sawiah hian a thleng ve thei tih ka hriat avanga fimkhur leh hlau em em kha ka ni.
8.AR Ground-a LSC 4 nei: ‘Mi 60 chuangin LSC/Ram pass an lo nei tawh a, pawlah te insiamin AR Ground te saw LSC 4-ah a lo inthen a, an lo insem vek tawh’ tih ka sawi. Heng pass-te hi party malin emaw, sawrkarin an issue ka ti lo a, chiang takin heng pawla insiamte hian an lo insem vek tawh tih ka sawina a ni. AR ram chhuahsan turah hian kum tam tak kalta atang khan mi tam takin ram pass an nei chho zel. List-te hi tla thla ve zelin kum 2020-ah mi 60 pass nei record an ni a, chung zinga pass 7-te chu Govt. of Mizoram list nen a inan loh avangin anmahni koh an nih hnuah Govt. of Mizoram list a intelh ve turin leh, AR lama kal tawh lo turin hriattir an ni.
Chung zinga mi 4 chuan AR Ground hi 1920 bawr (British era) atanga an pu (grand-father) ten pass an neih thu leh court-ah pawh an chak ngei tur thu an sawi. Heng passte hi a hnuaia tarlan ang hi a ni.
LSC No. 708/76 dt 1969 LSC No. 339 dt 1973 LSC No. 200 of 1973 HP No. 588 dt 1973 LSC No. 896 dt 1974 HP No. 1989 dt 1975 HP No. 1988 dt 1975. Heng pass neitu te hi Revenue Dept. ah an in-report em tih erawh kan hriatpui tawh lo.
9.Ka thusawia ‘Mi hi ka ring tawh lo, ka hlauthawng,’ tih ka sawina hi; sawrkar leh kan ram hruaitute ka rin loh vang ni loin, Mizo mipui zinga mi tlemte, fing tak, pamham leh huai tak si, mi thiltithei em em leh dik lo taka chhui zui harsa tak si a hmalak dan thiam tak awmte hi ka rinlohna a nasat zawk vang a ni. 1952 Gazette leh 2002 Gazette khauh tak ve ve inkarah leh a hnuah pawh ram pass engemawzah an awm hman dan te; AR in ram a chhuahsan hma atang pawhin mi tam takin pass an lo neih theih dan te; Aizawl khawpui chhung hmun thenkhata sipai leh sawrkar ram case hrang hrang atang te; tin; sawrkar leh YMA-ten hma an la a, heng mi te hi an ram pass te surrender vek tura a tih hnuah pawh; court-a kal ngam an la awm zui zel dan atang leh a chunga case awm zat leh lian tak ka sawi te hian a ti chiang awm e.
10.‘Ex- CM kha Pa tha ngang a ni a, a hrethiam lo a ni maithei’ ka tih kha a rilru that vangin a chunga khing mite chet duh dan hrethiam lo ve thei tho a nih thu ka sawina a ni.
11.AR ram chhuahsan hi Aizawl khawpui chhunga hmun tha kan neih chhun, keini leh kan thlahte lehzel mipui ta tur a ni a, mi thiltithei zawk ten he ram chhungah hian an mimal hminga ram an lo neih hi kan ram leh knam hmangaihtu dik tak thinlung chuan a phal ngai lo ang. Ka theihtawpa hma ka lo lak ve na kha sawrkar leh kan ram hruaitute ka dodalna a ni lo a, mimal kuta heng ramte hi a luh lohna turin; tha ber tur nia ka hriat ve chhun khan ka ti mai a ni. Eng party pawh sawrkar se, ka tih ngai kha ka ti leh tho ang tih chiang takin ka sawi tel.
12.In zawhnate ka chhan ngei ka beisei a, kim lo thenkhat erawh mi zawng zawng hriat atana tul lemlo thil te an ni. Tun atan chuan party leh party inbeihnaah min hnuk lut ve tawh lo turin political party-te ka ngen nghal bawk a che u a.
13.Ka interview kalo beisei ruk em em, Mizoram problem lian tak tak – corruption, smuggling, dik lo taka ram pass neihte hi a hnam angin kan do ho ang a; lehkhazir nasat leh Pathian neih pawimawh ziate hi mi thinlungahte lo thawk ve se tih hi ka interview thuchah a ni zawk se, buaina leh innghirngho na ni loin.
14.Note: AR ka chhuahsan khi November 2020 a ni a, tun hnuah thil thenkhat, file leh document a inthlak danglam ve thei tawh em tih erawh ka hre lo.